پاکستان رسما مجوز ترانزیت به ایران را صادر کرد؛ کراچی و گوادر جایگزین بنادر امارات برای ایران خواهند شد

اندیشکده حمل‌ونقل ایران

دولت پاکستان با صدور دستور رسمی وزارت بازرگانی این کشور، مجوز عبور کالاهای ترانزیتی از قلمرو پاکستان به مقصد ایران را صادر کرد؛ اقدامی که می‌تواند معادلات حمل‌ونقل و تجارت منطقه‌ای ایران را تحت تاثیر قرار دهد.

براساس دستورالعمل صادرشده در اسلام‌آباد به تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۲۶، این تصمیم در چارچوب توافق‌نامه حمل‌ونقل بین‌المللی مسافر و کالا ازطریق جاده میان دولت پاکستان و جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۲۹ ژوئن ۲۰۰۸، اجرایی شده است.

طبق این دستور، کالاهایی که از کشورهای ثالث به مقصد ایران ارسال می‌شوند، می‌توانند از مسیرهای تعیین‌شده در خاک پاکستان عبور کنند. بنادر گوادر، کراچی و بندر قاسم در این دستور به‌عنوان مبادی مهم ترانزیتی معرفی شده‌اند و مسیرهای مختلفی برای اتصال این بنادر به مرزهای گبد و تفتان تعیین شده است.

اهمیت این تصمیم از آن جهت است که ایران در سال‌های اخیر بخش قابل توجهی از واردات و حمل‌ونقل غیرمستقیم خود را از مسیر بنادر امارات متحده عربی، به‌ویژه جبل‌علی، انجام داده است. اکنون با رسمی‌شدن مسیرهای ترانزیتی پاکستان و اتفاقات جنگ رمضان، این پرسش جدی مطرح می‌شود که آیا بنادر کراچی و گوادر می‌توانند به جایگزینی عملیاتی برای بنادر امارات در تجارت ایران تبدیل شوند یا خیر.

گوادر به‌دلیل نزدیکی جغرافیایی به مرزهای شرقی ایران و اتصال مستقیم به مسیر گبد، می‌تواند برای برخی کالاها مسیر کوتاه‌تر و کم‌هزینه‌تری ایجاد کند. ازسوی‌دیگر، کراچی و بندر قاسم به‌دلیل زیرساخت‌های بندری گسترده‌تر و سابقه طولانی‌تر در تجارت دریایی، ظرفیت تبدیل شدن به مسیر مکمل برای واردات کالا به مقصد ایران را دارند.

البته تحقق این ظرفیت، وابسته به چند عامل کلیدی است؛ ازجمله امنیت مسیرهای زمینی، سرعت تشریفات گمرکی، هزینه حمل، کیفیت زیرساخت‌های جاده‌ای، هماهنگی میان گمرکات دو کشور و پذیرش این مسیر از سوی تجار، شرکت‌های حمل‌ونقل و صاحبان کالا.

بااین‌حال، صدور این دستور ازسوی وزارت بازرگانی پاکستان را می‌توان یک گام رسمی و مهم در توسعه کریدورهای ترانزیتی ایران و پاکستان دانست؛ گامی که در صورت اجرای روان و رقابتی، می‌تواند بخشی از بار ترانزیتی ایران را از مسیرهای سنتی خلیج فارس به‌سمت بنادر پاکستان منتقل کند.