نگرش افکار عمومی جهان نسبت به حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران

در عصر حاضر رسانه های جمعی و به ویژه رسانه های اجتماعی نقش بی سابقه ای در شکل دهی افکار عمومی و بازنمایی رویدادهای جهانی ایفا می کنند. جنگ ها دیگر صرفا نبردهای نظامی نیستند، بلکه عرصه ای برای نبرد روایت ها و تصویرسازی ها در فضای مجازی به شمار می روند. تاثیرگذاری این رسانه ها بر جهت گیری افکار عمومی جهانی به خصوص در مواجهه با بحران های بین المللی قابل انکار نیست. از این رو مطالعه نگرش های مردم جهان نسبت به رخدادهای نظامی همچون حمله ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به ایران، به فهم بهتر اثرات رسانه ای و واکنش های بین المللی کمک می کند.

ضرورت و اهداف پژوهش

رسانه های جمعی نقش مهمی در شکل دهی و بازنمایی جنگ ها دارند. این رسانه ها با ظهور رسانه های اجتماعی دچار تحولات عمیقی شده اند. یکی از ویژگی های بارز این تغییر، رهگیری و سنجش افکار عمومی جهانی است، زیرا نگرش مردم تحت تاثیر فیلترهای رسانه ای و بازنمایی های مختلف قرار می گیرد. حمله نظامی ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران به دلیل تاثیر گسترده در حوزه های اقتصادی، نظامی و سیاسی جهان، توجه ویژه ای از افکار عمومی جهانی را جلب کرده است. مطالعات نشان می دهد که این جنگ با توجه به اثرگذاری بر قیمت انرژی و گستردگی میدان درگیری در منطقه غرب آسیا، حتی بیش از جنگ روسیه و اوکراین افکار عمومی جهانی را درگیر کرده است. گزارش حاضر با رصد، تحلیل و روندکاوی نظرسنجی های معتبر بین المللی از آغاز جنگ تا زمان انتشار، به بررسی دیدگاه های مردم جهان نسبت به این حمله نظامی می پردازد.

روش شناسی پژوهش

پژوهش حاضر با روش اسنادی انجام شده و ابتدا نظرسنجی ها و افکارسنجی های معتبر بین المللی درباره حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران شناسایی و جمع آوری شده اند. این داده ها که از طریق پیمایش های حضوری و آنلاین به دست آمده اند، در مرحله بعد بر اساس موضوع، منطقه جغرافیایی و دوره های زمانی دسته بندی و تحلیل شده اند. با به کارگیری تکنیک های مختلف پژوهشی مانند تحلیل محتوا، مقایسه تطبیقی، فراتحلیل کیفی، کدگذاری و تحلیل ثانویه، نگرش افکار عمومی جهانی استخراج و ارزیابی شده است.

نگرش افکار عمومی جهان نسبت به حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران

در این بخش به بررسی نگرش کشورهای مختلف به حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران پرداخته می شود:

افزایش تدریجی مخالفت افکار عمومی آمریکا با حمله نظامی به ایران در سایه پیامدهای اقتصادی و سیاسی

قبل از آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، اکثریت افکار عمومی آمریکا مخالف مداخله نظامی بودند. با شروع جنگ، این مخالفت ها دو قطبی شد و کم کم با افزایش آثار مستقیم جنگ مثل انسداد تنگه هرمز و افزایش قیمت انرژی، مخالفت عمومی تا ۵۵ درصد افزایش یافت. اکنون نیز مخالفت عمومی در بازه 50 تا 55 درصد در نوسان است. عوامل موثر در این روند شامل پیامدهای اقتصادی (نظیر افزایش قیمت سوخت)، عدم حمایت کشورهای اروپایی و نقش رسانه های جایگزین بود. نقش قیمت بنزین در مخالفت آمریکایی ها با جنگ از آن جا بر می آید که 89 درصد از مردم آمریکا انتظار افزایش قیمت بنزین در طول جنگ را دارند.

اگرچه مخالفت ها فزونی یافته، موانع ساختاری مانند شکاف حزبی و مسائل اولویت دار داخلی باعث شده اند این مخالفت ها هنوز به فشار سیاسی موثر تبدیل نشود. با ادامه جنگ این افکار عمومی به نیروی بازدارنده مهمی علیه تعمیق درگیری تبدیل خواهند شد.

اسپانیا بر مدار انصاف و استقلال

مطابق نظرسنجی های انجام شده 68 درصد از مردم اسپانیا با حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران مخالف هستند. این مخالفت فراتر از جناح چپ بوده و در میان عموم شهروندان اسپانیایی رایج است. همچنین 53.2 درصد از پاسخ دهندگان از تصمیم دولت اسپانیا برای عدم اجازه استفاده ارتش آمریکا از پایگاه هایش جهت حمله به ایران حمایت می کنند. این امر نشان دهنده پشتیبانی گسترده افکار عمومی از مواضع ضد جنگ نخست وزیر پدرو سانچز است.

مخالفت قاطع ایتالیایی ها با جنگ علیه ایران

نظرسنجی مؤسسه Youtrend برای شبکه Sky TG24 نشان می دهد که ۴۸ درصد مردم ایتالیا خواهان بی طرفی و نقش میانجیگری دولت خود هستند، ۲۹ درصد خواستار محکومیت حملات آمریکا و اسرائیل و برقراری آتش بس فوری اند، تنها ۸ درصد حمایت آشکار از آمریکا و اسرائیل دارند و ۱۵ درصد نظری ندارند. این آمار نشان دهنده تمایل غالب افکار عمومی ایتالیا به دوری از تنش و جنگ و حمایت از صلح و میانجیگری است. رسانه های ایتالیایی نیز این مخالفت گسترده را به طور وسیع پوشش داده اند.

افکار عمومی آلمان علیه حمله به ایران

نظرسنجی ARD-DeutschlandTrend نشان می دهد که ۵۸ درصد مردم آلمان حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران را غیرموجه می دانند، ۲۵ درصد آن را موجه می دانند و ۱۷ درصد نظری ندارند. همچنین ۸۰ درصد آلمانی ها نگران تاثیر جنگ بر تجارت جهانی هستند. واکنش صدراعظم آلمان به مذاکره و همکاری با ایران پس از بستن تنگه هرمز نشان دهنده آسیب پذیری اقتصاد و جامعه این کشور است. بسیاری از مردم آلمان نیز معتقدند که در سیاست جهانی «قانون جنگل» در حال حاکم شدن است.

بریتانیا علیه حمله به ایران

نظرسنجی موسسه YouGov از ۱۲,۰۰۲ بزرگسال در بریتانیا (اسکاتلند، ولز، انگلستان و ایرلند شمالی) نشان می دهد ۵۹ درصد مردم مخالف حمله نظامی آمریکا به ایران هستند، ۲۵ درصد حمایت می کنند و ۱۶ درصد نظری ندارند. در میان مناطق، مردم اسکاتلند به ویژه به خاطر جنایت آمریکا در مدرسه میناب و کشتار کودکان انتقاد گسترده تری نسبت به جنگ افروزی آمریکا دارند.

نگرانی فرانسوی ها از جنگ با ایران

موج دوم نظرسنجی اندیشکده Elabe نشان می دهد ۸۳ درصد شهروندان فرانسوی نگران جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران هستند، اگرچه نگرانی ها نسبت به موج اول کمی کاهش یافته است. فرانسوی ها جنگ را عامل اصلی افزایش قیمت بنزین می دانند و ۷۰ درصد خواستار اقدامات دولتی برای کاهش هزینه های سوخت هستند. علاوه بر این تنها ۳۲ درصد از فرانسوی ها از حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران حمایت کرده اند.

انتقاد مردم هلند از حمله به ایران

نظرسنجی مؤسسه Ipsos I&O در هلند نشان می دهد که اکثریت مردم دیدگاهی انتقادی نسبت به حملات آمریکا و اسرائیل به ایران دارند، به طوری که ۳۹ درصد مخالف و تنها ۲۱ درصد موافق جنگ هستند. نیمی از مردم واکنشی نشان نداده اند، اما نگرانی زیادی درباره افزایش قیمت سوخت و نیاز به کاهش وابستگی به انرژی خارجی وجود دارد. همچنین ۷۳ درصد شهروندان هلندی معتقدند وابستگی دفاعی اتحادیه اروپا به آمریکا بیش از حد است و مشکلاتی ایجاد می کند.

نگرانی مکزیکی ها از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران

نظرسنجی «El Heraldo» نشان می دهد که ۸۶ درصد مردم مکزیک از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران نگران هستند و ۸۱ درصد معتقدند این درگیری برای مردم مکزیک زیان بار خواهد بود. عمده نگرانی ها اقتصادی است؛ ۵۵ درصد مردم درباره تاثیر جنگ بر قیمت ها، تجارت و افزایش بنزین ابراز دغدغه کرده اند. برخلاف برخی مناطق دیگر، مردم مکزیک با وجود دوری جغرافیایی، نسبت به پیامدهای بحران خاورمیانه از نظر اقتصادی حساس هستند و آن را تهدیدی برای کشورشان می دانند.

کانادایی ها هم با حمله نظامی آمریکا به ایران مخالف اند

نظرسنجی Ipsos نشان می دهد که ۶۱ درصد کانادایی ها با حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران مخالف هستند، در حالی که ۲۳ درصد موافق و ۱۶ درصد نظر مشخصی ندارند. همچنین ۸۰ درصد مردم نگران تاثیر جنگ بر قیمت سوخت و اقتصاد به ویژه پس از بسته شدن تنگه هرمز هستند. در ارزیابی عملکرد دونالد ترامپ در مدیریت این جنگ، ۶۴ درصد ضعیف و تنها ۱۴ درصد حمایت کننده بوده اند.

افکار عمومی اندونزی حامی ایران

نظرسنجی مرکز GoodStats در اندونزی نشان می دهد ۵۱ درصد مردم از ایران حمایت می کنند، در حالی که حمایت از آمریکا و اسرائیل فقط ۵ درصد است و ۴۴ درصد بی طرف اند. این روند بیانگر مخالفت عمومی با جنگ و رویکرد بشردوستانه به ویژه با محکوم کردن آمریکا به عنوان آغازگر جنگ است. مردم اندونزی بحران را تهدیدی با پیامدهای اقتصادی و اجتماعی می دانند. گرچه دولت اندونزی سیاست خارجی غیرمتعهد دارد، حمایت گسترده مردم از ایران چالشی جدی برای تصمیم گیران کشور ایجاد کرده است.

افکار عمومی ژاپن مخالف حمله به ایران

نظرسنجی خبرگزاری ژاپنی Jiji Press نشان می دهد ۷۵ درصد مردم ژاپن با حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران مخالفت دارند، در حالی که تنها ۷ درصد حمایت می کنند و ۱۸ درصد نظری ندارند. مخالفت گسترده در میان حامیان تمامی احزاب سیاسی اصلی ژاپن از جمله حزب لیبرال دموکرات، حزب نوآوری، ائتلاف اصلاحات میانه رو و حزب دموکرات دیده می شود. کارشناسان معتقدند مردم ژاپن این حملات را ناقض حقوق بین الملل می دانند، هرچند دولت هنوز ارزیابی حقوقی رسمی ارائه نکرده است.

افکار عمومی استرالیا؛ خواهان دوری از جنگ با ایران

نظرسنجی مؤسسه Resolve Political Monitor در استرالیا نشان می دهد که ۶۱ درصد مردم مخالف مشارکت استرالیا در جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران هستند، در حالی که فقط ۱۳ درصد موافق اند و ۲۶ درصد نظری ندارند. ۸۵ درصد از شرکت کنندگان نگران پیامدهای جنگ، از جمله بسته شدن تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت و کالاها هستند. هرچند افکار عمومی استرالیا درباره حمایت از کشورهای خلیج فارس و تغییر نظام ایران دو قطبی است، اما اکثریت با فشار بر دولت خواهان دوری از جنگ و جلوگیری از حوادثی مانند حمله به پایگاه هوایی المِنْهَد هستند.

مخالفت افکار عمومی لهستان با حمایت از جنگ افروزی های آمریکا

نظرسنجی روزنامه Rzeczpospolita لهستان نشان می دهد که ۸۴.۷ درصد مردم مخالف مشارکت کشورشان در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران هستند و درخواست واشنگتن برای اعزام نیرو به غرب آسیا را رد می کنند. تنها ۱۱ درصد موافق پیوستن به این جنگ اند. این مخالفت فراتر از گرایش های سیاسی است و احزاب محافظه کار و میانه رو نیز دیدگاهی مشابه دارند. همچنین بر اساس نظرسنجی مؤسسه CBOS، لهستانی ها آمریکا و اسرائیل را پس از روسیه به عنوان بزرگ ترین تهدیدهای امنیت جهانی می دانند.

افکار عمومی ترکیه؛ حمایت از ایران بیشتر از آمریکا

نظرسنجی مؤسسه GENAR ترکیه نشان می دهد که اکثریت مردم ترکیه خواهان دوری از جنگ و ایفای نقش میانجیگرانه در تنش بین آمریکا، اسرائیل و ایران هستند. حمایت از ایران (۱۱.۷ درصد) بیشتر از آمریکا (۲.۷ درصد) است، اما بیشتر مردم ترجیح می دهند نه طرفی را حمایت کنند و نه وارد جنگ شوند؛ ۳۵.۲ درصد خواهان عدم مشارکت و ۳۲.۸ درصد خواهان میانجیگری فعال هستند. با توجه به تشدید درگیری ها در منطقه، ترکیه در موقعیتی دشوار قرار دارد و نگرانی از پیامدهای امنیتی، مهاجرتی و اقتصادی گسترش جنگ مردم را به حفظ آرامش و پرهیز از درگیری مستقیم ترغیب می کند.

حمایت گسترده اما شکننده اسرائیلی ها از جنگ با ایران

نظرسنجی های مراکز تحقیقاتی و رسانه های رژیم صهیونیستی از آغاز حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران (28 فوریه تا 26 مارس) نشان دهنده حمایت گسترده و حداکثری اکثریت یهودی های اسرائیل از این حمله است؛ مثلا بنیاد دموکراسی اسرائیل گزارش کرده که ۸۱ درصد اسرائیلی ها موافق اند، در حالی که حمایت در میان عرب های اسرائیلی بسیار کمتر است.

با این حال کارشناسان معتقدند این نظرسنجی ها ممکن است متاثر از نهادهای امنیتی و تحت تاثیر نظرسازی باشند و حمایت افکار عمومی به خصوص در درازمدت شکننده است. برای نمونه اکثریت مردم اسرائیل، 10 روز پس از آغاز جنگ، این جنگ را کوتاه مدت (حدود یک ماهه) پیش بینی می کردند. همچنین پس از سه هفته از شروع جنگ، حدود یک سوم اسرائیلی ها خواهان پایان سریع درگیری ها هستند.

همچنین اعتماد به دولت و رهبران برای مدیریت جنگ و پایان دادن به آن در شرایط حفظ منافع اسرائیل کاهش یافته است. از این رو هرچند حمایت اولیه بالا به نظر می رسد، اما با طولانی شدن جنگ و گشایش جبهه های جدید، تاب آوری و اتحاد درونی جامعه اسرائیل احتمالا کاهش یافته و می تواند به چالشی جدی تبدیل شود.

جمع بندی

پژوهش حاضر با تحلیل نظرسنجی های بین المللی، نگرش های جهانی نسبت به حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران را بررسی کرد. اکثریت مردم کشورهای مختلف از جمله آمریکا، اسپانیا، ایتالیا، آلمان، بریتانیا، فرانسه، هلند، مکزیک، کانادا، اندونزی، ژاپن، استرالیا، لهستان و ترکیه، با این حمله نظامی مخالفت دارند و نگرانی عمده آن ها پیامدهای اقتصادی و افزایش قیمت انرژی است. در مقابل اکثریت یهودیان اسرائیل حمایت بالایی از جنگ نشان می دهند، اگرچه این حمایت در میان عرب های اسرائیل پایین تر و شکننده ارزیابی می شود. همچنین نگرانی ها درباره تاثیرات اقتصادی جنگ و پیامدهای منطقه ای چشمگیر است و بسیاری کشورها خواستار صلح، بی طرفی و میانجیگری هستند. این داده ها نشان می دهد که افکار عمومی جهانی به دنبال جلوگیری از گسترش درگیری و فشار بر دولت ها برای مدیریت بحران و رفع تنش ها هستند.

این مطالعه در مرکز تحلیل داده و سیاست پژوهی نمافر توسط ارسلان ویسی در دو مرحله در اسفند 1404 و فروردین 1405 انجام شده است.