شناسایی خودکار اموال متوفیان؛ تکلیف قانونی معطلمانده
اندیشکده بزرگمهر استدلال کرده طبق ماده ۶ دستورالعمل ساماندهی و تسریع فرایند انحصار وراثت، قوه قضایی اطلاعرسانی خودکار به وراث و دیگر ذینفعان را انجام دهد.
✍️ اندیشکده بزرگمهر
سالانه صدها هزار خانواده، درست پس از درگذشت یکی از عزیزانشان، با چالشی جدی روبهرو میشوند. بازماندگان در بسیاری از موارد اطلاع دقیقی از همه داراییهای متوفی ندارند؛ از حسابهای بانکی و سهام گرفته تا سیمکارتها، سرمایهگذاریهای انجامشده در پلتفرمهای خرید طلا و حتی املاکی که متوفی هرگز درباره آنها سخنی نگفته است. نبود یک سازوکار متمرکز و فناورانه برای استعلام یکپارچه اموال، سبب میشود بخش قابل توجهی از داراییهای شهروندان از چرخه رسمی اقتصاد خارج شود. این مشکل زمانی حادتر و ناعادلانهتر میشود که ذینفعان اصلی پرونده، زنان سرپرست خانوار، سالمندان یا فرزندان صغیر باشند؛ افرادی که ممکن است توان روحی، جسمی یا امکان عملی مراجعه به بانکها، ادارات ثبت و پلتفرمهای مالی متعدد را نداشته باشند.
طبق ماده ۶ دستورالعمل ساماندهی و تسریع در فرایند انحصار وراثت و تحریر ترکه مصوب سال ۱۴۰۰، قوه قضاییه مکلف است پس از صدور گواهی انحصار وراثت، فهرستی از اموال، دیون و دعاوی حقوقی یا کیفری دارای بار مالی که علیه یا به نفع متوفی وجود دارد را به صورت خودکار به وراث و دیگر ذینفعان اطلاعرسانی کند. با گذشت چند سال از تصویب این قانون، اجرای این مهم همچنان عملیاتی نشده است. استمرار تأخیر در اجرای این الزام، نتیجهای جز محروم ماندن خانوادهها از دسترسی مشروع به اموال قانونی خود ندارد. ضروری است دستگاه قضا با اولویتبخشی به این موضوع، مسیر دستیابی خانوادهها به این داراییها را تسهیل و شفاف کند.
