خوشههای خشم؛ مروری بر گزارشات اندیشکدههای خارجی درباره اعتراضات 1404 ایران
مرور 9 گزارش از 5 اندیشکده درباره اعتراضات دی ماه 1404 ایران
به گزارش گروه رصد بینالملل جامعه انیشکدهها؛ براسـاس تحلیلهای منتشرشـده اندیشکدههای خارجی در ژانویه ۲۰۲۶، جمهوری اسلامی ایران در بحرانی چندوجهی و بیسابقه قرار دارد که ریشه در فروپاشی اقتصادی ناشی از تورم شـدید و کاهش ارزش ریال دارد. این بحران معیشتی بهسرعت به یک جنبش سراسری سیاسی بــا شــعارهای بنیادیــن و تنــد علیــه اصــل نظام و رهبــری آن تبدیل شـده است؛ جنبشی که وسعت آن در حدود ۵۷۴ مکان در سراسر کشور، بزرگترین چالش امنیتی تاریخ جمهوری اسلامی را رقم زده اســت.
بحران داخلی ایران همزمان شده است با تغییرات مهم در معادلات بینالمللی که تضعیف موقعیت منطقهای تهران را بهدنبال داشــته اســت. کاهش نفوذ ایران در شام و قفقازجنوبی، بهواسطه افزایش نقشآفرینی بازیگرانی چون ترکیه و اسرائیل، وضعیت ژئوپلیتیک ایران را دشــوارتر ســاخته اســت. نکته قابل توجه در این میان، موضع چین است؛ هرچند پکن همچنان خریدار نفت ایران است، اما در حمایتهای راهبردی کلان در بحران کنونی تردید نشان داده و فاصله خود را از یک اتحاد آشکار با تهران حفظ کرده است.
در جبهه سیاست خارجی امریکا، نگرانیهایی جدی نسبت به تکرار اشتباهات گذشته وجود دارد؛ بهویژه تکرار عقبنشــینی از خطوط قرمز تعیینشــده از جانب دولت اوباما کــه بــه تهــران پیام ضعف داد. اکنون، با توجه به تقابل با اغتشاشگران، بــرخی تحلیلگــران تاکیــد میکنند که هرگونه پیشــنهاد امتیاز یا مذاکره بــدون اعمــال فشــار حداکثری، میتوانــد موقعیت حاکمیت در تهــران را تقویت کند. درمقابــل، اظهــارات صریح ترامپ مبنیبــر حمایت کامل از معترضان و ثبت اســامی دستاندرکاران برای مجازات آتی، نشــاندهنده تغییر لحن و افزایش احتمال مداخله یا حمایت مستقیم از جریان تغییر است.
بنابراین، وضعیت کنونی نه یک بحران مقطعی، بلکه نتیجه مجموعهای از شکستهای ساختاری در اقتصاد، حکمرانی و محاسبات راهبردی بینالمللی تحلیل شده است. این مقالات با بررسی ابعاد چندگانه -داخلی، منطقهای و سیاست خارجی قدرتهای جهانی- بهدنبال ترسیم چشماندازی برای مسئله ایران در سایه این تلاطم بیسابقه هستند.
آنچه در این گزارش میخوانید:
- اعتراضات از چه الگویی پیروی میکنند؟
- هدف و ریشه اعتراضات چیست؟
- موضع چین نسبت به اعتراضات در ایران چه بود؟
- نقش امریکا و اسرائیل در اعتراضات چگونه بازنمایی میشود؟
این مرور بهدلیل محدودیتهای اینترنتی، نمیتواند جامع توصیف شود و توصیه میشود مشت، نمونه خرواری از توجهات و رویکردهای تجویزی برون از مرزهای کشور نگریسته شود که رد پای آنها در تصمیمسازیها و سیاستسازیها تا حد واضحی نمایان است.
