عصر حاضر، که با پیشرفت‌های خیره‌کننده و فزاینده‌ی هوش مصنوعی (Artificial Intelligence – AI) و فناوری‌های نوین مشخص می‌گردد، دوران گذار به پارادایم‌های جدید زیست اجتماعی و حقوقی است. این تحولات، هرچند نویدبخش ارتقاء بی‌سابقه‌ی کیفیت زندگی در حوزه‌های متعدد می‌باشند، لیکن چالش‌های حقوقی، اخلاقی، اجتماعی و حکمرانی بی‌شماری را نیز در پی دارند که صیانت از اصول بنیادین عدالت و حقوق شهروندی را با مخاطرات جدی مواجه می‌سازد. از این رو، تأسیس اندیشکده ای تخصصی تحت عنوان “حکمرانی هوش مصنوعی و حقوق فناوری‌های نوین”، به مثابه یک ضرورت علمی، حقوقی و اجتماعی، جهت تبیین، تحلیل و ارائه راهکارهای مؤثر در این حوزه، اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. این نهاد با تکیه بر دانش حقوقی عمیق، تحلیل‌های فنی تخصصی و رویکردی چند بعدی در حوزه حکمرانی، می‌تواند به طراحی چارچوبی حقوقی در راستای حکمرانی مطلوب در سطح کلان یاری رسان باشد که نه تنها مانع از پیشرفت هوش مصنوعی نگردد، بلکه تضمین‌کننده آن باشد که این پیشرفت‌ها در مسیر صیانت از عدالت، حقوق بنیادین شهروندان و توسعه پایدار انسانی قرار گیرند.

1. بعد قانون‌گذاری (Regulation & Legislation)

شناسایی خلأهای قانونی هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین مانند رمز ارزها و حوزه‌های مختلف (حریم خصوصی، مسئولیت‌پذیری، امنیت سایبری، اخلاق در هوش مصنوعی و…).
تدوین پیش‌نویس قوانین و مقررات همکاری متخصصین حقوقی و فنی، پیش‌نویس قوانین و مقررات کاربردی و متناسب با شرایط ایران
بازویی مشورتی: توصیه به سیاست‌گذاران و ارائه مشاوره‌های تخصصی و مستدل به نهادهای قانون‌گذار (مجلس شورای اسلامی، دولت و قوه‌قضاییه) برای تصویب قوانین هوشمندانه.

2. بعد اخلاقی و اجتماعی (Ethics & Social Impact)

توسعه چارچوب‌های اخلاقی: تعریف اصول اخلاقی بومی و متناسب با فرهنگ ایرانی برای توسعه و به‌کارگیری هوش مصنوعی.
سنجش پیامدهای اجتماعی: مطالعه و بررسی تأثیرات هوش مصنوعی بر اشتغال، آموزش، فرهنگ، روابط اجتماعی و شکاف‌های دیجیتالی.
افزایش آگاهی عمومی

3. بعد اقتصادی و نوآوری (Economy & Innovation)

حمایت از اکوسیستم نوآوری: ارائه راهکارهای حقوقی و سیاستی برای تسهیل رشد استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین.
تحلیل روندهای اقتصادی: بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر صنایع مختلف، مدل‌های کسب‌وکار و بازارهای کار، و ارائه توصیه‌هایی برای تطبیق با این تغییرات و بهره‌برداری از فرصت‌ها.
جذب سرمایه‌گذاری: ارائه پیشنهاداتی برای ایجاد یک محیط حقوقی جذاب و امن برای سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی در حوزه هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین.

4. بعد بین‌المللی و ژئوپلیتیک (International & Geopolitical)

مطالعه تطبیقی: بررسی قوانین، سیاست‌ها و رویکردهای سایر کشورها و سازمان‌های بین‌المللی در حوزه حکمرانی هوش مصنوعی برای یادگیری از تجربیات موفق.
مشارکت در گفتمان‌های جهانی: حضور فعال در مجامع و کنفرانس‌های بین‌المللی برای طرح دیدگاه‌های ایران و تأثیرگذاری بر شکل‌گیری هنجارهای جهانی در این حوزه.
دیپلماسی فناوری: ارائه راهکارهایی برای استفاده از هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین به عنوان ابزاری برای دیپلماسی و همکاری‌های بین‌المللی.

5. بعد پایش و ارزیابی (Monitoring & Evaluation)

رصد و ارزیابی مستمر: پایش و ارزیابی مداوم اثربخشی قوانین و سیاست‌های اجرا شده در حوزه هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین.
تولید داده و شاخص: ایجاد شاخص‌های بومی برای اندازه‌گیری میزان پیشرفت، چالش‌ها و فرصت‌های هوش مصنوعی در ایران.

6. آموزش و تقویت توان علمی تخصصی

ارائه منابع آموزشی و برنامه های آموزشی برای متخصصان

7. حکمرانی هوش مصنوعی در حوزه نظامی و دفاعی

تحلیل چالش‌های حقوقی و اخلاقی تسلیحات خودکار: بررسی ابعاد حقوقی (حقوق جنگ، حقوق بین‌الملل)